helpdesk

donderdag, augustus 07, 2008

Whiptail lizard -> allemaal vrouwtjes

Vraag:
Van een soort Whiptail lizard komen alleen maar vrouwtjes voor. Hoe kan dat en waarom hebben ze geen mannetjes nodig om nakomelingen te krijgen?

Reactie (niveau = 2 HAVO / VWO)
In de natuur komt het heel soms voor dat twee dieren van verschillende soorten met elkaar paren. Meestal levert dit geen levende nakomelingen op, maar bij sommige dieren die dichter bij elkaar staan in de evolutie lukt het wel (van het zelfde genus). Voorbeelden zijn de muilezel (paard met ezel), de Lijger (leeuw met tijger) en dus ook deze hagedissen. De nieuw mexicaanse whiptail hagedis is bijvoorbeeld een kruising tussen een soort uit de woestijn (Western Whiptail) en een soort uit de graslanden (Little Striped Whiptail).

Als je een soort hagedis hebt die alleen vrouwtjes kent, dan is er in het verleden een paring gelukt tussen twee andere soorten hagedissen. Op zich zou je dan zowel mannetjes als vrouwtjes kunnen krijgen bij zo'n paring, maar daarna gaat het snel mis. Dieren en planten die ontstaan uit een paring tussen twee verschillende soorten, zijn meestal steriel: ze kunnen geen nakomelingen krijgen, ze zijn onvruchtbaar. Maar soms kunnen ze zich wel alsnog voortplanten door parthenogenese: jezelf klonen. Bij planten zien we dit regelmatig: een stukje van de plant groeit weer uit tot een volledige nieuwe plant, zonder dat er zaden en bestuiving nodig is. We zien dit bij dieren eigenlijk vooral af en toe bij insecten (bijen, wandelende takken, bladluizen, etc.). Bij gewervelde dieren komt het haast niet voor, behalve dus bij sommige hagedissen. Deze hagedissen zijn daarom erg bijzonder.

Wat gebeurt er nu als een vrouwtje zich kan klonen, maar niet gewoon kan paren met een mannetje? Alle nieuwe nakomelingen zullen dan vrouwtjes zijn, die identiek zijn aan hun moeder. En op den duur zijn alle mannetjes van ouderdom overleden (of als prooi opgegeten). Er komen dus nooit meer nieuwe mannetjes bij en alleen maar nieuwe vrouwtjes. Als de paring tussen de twee oorspronkelijke soorten al een hele tijd geleden is geweest (zeg tientallen jaren) dan zul je nu dus alleen nog maar vrouwtjes vinden.

Geen opmerkingen: