helpdesk

donderdag, mei 15, 2008

Groei in planten

Vraag:
Waar in een plant vindt de meeste groei plaats?

Reactie (Niveau = 2 HAVO / VWO)
Het is even de vraag wat er hier onder groei wordt verstaan. Een plant kan namelijk groter worden door twee verschillende mechanismen:
  • Celdeling -> er komen meer cellen bij, waardoor de plant groter wordt
  • Celstrekking -> de bestaande cellen nemen meer vocht op (in de vacuole, de holte in de cel), waardoor ze langer worden en de plant dus ook groter wordt.
Groei is een combinatie van beide mechanismen. Celstrekking gaat alleen veel makkelijker en sneller, en wordt vooral gebruikt om snel uit lastige omstandigheden te komen. Bijvoorbeeld:
  • Als een plantje in de schaduw komt te staan, kan het door celstrekking snel omhoog schieten, zodat het weer bij het zonlicht kan komen.
  • Een plantje dat de zon volgt (bijv. zonnebloemen) doet dit door aan de scahduwkant harder te strekken dan aan de zonkant, waardoor de stengel scheef komt te staan.
Welk deel van de plant groeit nu op welke manier?

De cellen die kunnen delen en zo voor groei zorgen, heten meristemen. Sommige planten hebben slechts op 1 plaats meristeemweefsel, andere planten hebben verspreid over de hele plant meristemen. Er is hierdoor bijvoorbeeld een groot verschil tussen de manier waarop plantjes zoals de boon (veel gebruikt in biologielessen) groeien en de manier waarop grasachtigen zoals maïs (ook veel gebruikt in biologielessen) groeien.

Grassen groeien vanuit een dunne laag meristeem precies op de grens tussen de wortel en stengel. Daarom kun je gras maaien. Als je het stuk plant dat boven het meristeem zit afknipt, zijn de groeiende cellen nog steeds intact en kan het plantje weer verder groeien. Bij andere planten zit het meristeem vaak juist aan het puntje van de stengels en de randen van bladeren. Als je dan een stengel afknipt, zijn de groeiende cellen dus verdwenen en kan de plant daar niet meer verder groeien. Planten die meerdere meristemen hebben, kunnen gelukkig dan nog wel verder groeien, zolang er nog maar ergens een stukje stengel over is met meristeemcellen. Ze vormen dan vaak zijscheuten / zijtakken.

Geen opmerkingen: