helpdesk

zondag, maart 05, 2006

Bloedsomlopen

Vraag:
Hoe lopen de bloedsomlopen van kikkers en wandelende takken? Welke lichaamsdelen zijn zuurstofrijk en welke zuurstofarm?

Reactie (niveau = 4/5 Havo/VWO):
Hieronder kort de belangrijkste kenmerken van een amfibie en een insect m.b.t. de bloedsomloop en een lijstje met internet sites waar meer informatie te vinden is, en ook andere afbeeldingen.

Belangrijke kenmerken
Kikker (amfibie) = gesloten circulatie, hart met 3 ruimtes.
Hart heeft 2 kamers en 1 boezem. Zuurstofrijk bloed komt in de linker kamer binnen van longen en van de huid, aangezien door de huid ook zuurstof opgenomen kan worden. Door de opbouw van die ene boezem blijft zuurstof arm en zuurstof rijk bloed toch redelijk gescheiden. Zuurstofrijk bloed uit de linker kamer gaat bijna volledig naar de hersenen. Zuurstofarm bloed uit de rechter kamer gaat bijna volledig naar de longen en huid. Gemengd bloed uit beide kamers gaat via de aorta naar de rest van het lichaam. dus:
Kop = zuurstof rijk erin, half zuurstofrijk eruit.
Organen = half zuurstofrijk erin, zuurstofarm eruit.
Huid en longen = zuurstof arm erin, zuurstofrijk eruit
Hart = zuurstof arm en zuurstofrijk erin, gemengd + zuurstofarm + zuurstofrijk eruit.

Wandelende tak (insekt) = open circulatie.
Insecten hebben geen longen of kieuwen. Ze hebben daarvoor tracheeën. Een tracheeënstelsel is een sterk vertakt stelsel van buizen dat diep door het lichaam ligt. De openingen van de tracheeën liggen in het achterlijf van een insect. Zo’n opening heet ook wel stigma. De stigma’s zijn gevuld met vocht. Dit vocht zorgt er voor dat koolstofdioxide en zuurstof in het bloed komen en eruit kunnen. Er kunnen heel veel stigma’s op het pantser van een insect zitten.
Het zuurstofrijke "bloed" wordt door een serie kamers naar de kop gepompt en stroom vervolgens vrij door het lichaam (dus zonder bloedvat) naar het achterlijf. Ondertussen passeert het bloed de tracheeën waar zuurstof uit de lucht, door het exoskelet in het lichaam kan komen en hierdoor wordt het bloed in het achterlijf weer zuurstofrijk.

Schematische tekeningen
Ik heb er zelf een schematische weergave van gemaakt, waarin rood zuurstofrijk is, paars gemend of half zuurstofrijk en blauw zuurstof arm. In het achterlijf van een insect wordt het bloed dus steeds zuurstofrijker. De tracheeën lopen veel dieper door dan ik ze getekend heb (ze vertakken tot zeer kleine kanaaltjes, net als de bronchiën in longen en komen tot ver in het lichaam bij de spieren), waardoor het zuurstof rijke bloed dus tot aan het "hart" komt -> zie voor betere tekeningen van een insect de bijgevoegde internet links.





Voor meer informatie zie ook:

Geen opmerkingen: